تپتان ءِ گڈی سرگال

اسماعیل امیری

( دومی بھر)

تئی یات ھر کدیں کہ دلءَ تاب و ریس دنت

نودی شلنت چَمّ ، کپیت سر پہ گرندگ ءَ

( گل خان نصیر)

استاد کریم بلوچءِ گشگ انت کہ چہ انجمنءِ باسکانی نیمگا بازیں نامے دیما آرگ بیتگ ات بلے "تپتان" آھانی تھا ھور نہ ات ۔ آ منتگ اتنت کہ کجام نامءَ گچین بکننت چیّا کہ ھچّ نامے چہ آ دگرءَ شرتر و براھدارتر نہ ات تا کہ یک روچے آ عابد آسکانیءِ دفترءَ شت و چہ انجمنءِ نیمگا بلوچی تاکبندےءِ شنگ کنگءِ واھگ درشان و آییءِ کمک و رھشونیءِ لوٹ کت۔ عابد آسکانیءَ اے واھگ ساڑاات و گشت ، اے تاکبندءِ نامءَ "تپتان" بکن ات ۔ وھدیکہ "تپتان "، انجمنءِ باسکاں اشکت ، درستاں دوست بیت و مَنّگ بیت ۔

تپتانءِ شنگ کنگءِ جار پرّینگ بیت ، ھر نیمگا جارتاک دیم دیگ بیت و چہ بلوچ زانتکار و قلمکاراں ، رھشونی و نبشتانکانی لوٹ کنگ بیت ۔ چہ باز جاہءَ دلبڈی و نبشتانک آتک و سر بیت انت ۔ تپتانءِ رد و بند کمیٹی ٹاھینگ بیت ۔ ماں رد و بند کمیٹیءَ بید چہ من و کریمءَ ، "اسماعیل بلوچ ، کامریڈ عبدالواحد بلوچ و عبدالقیوم سربازی" ھور بیت انت ۔

تپتانءِ رد و بند کمیٹیءَ ما درستیں باسک ، ماں اے پڑءَ نوک و چہ شنگ کاری رھبنداں نابلداتیں ۔ البت کامریڈ عبدالواحدءَ ماں اے کاراں کمّے زانتکاری ھست ات ۔ انجمنءَ دفتر و بنجاھے نیست ات ۔ ھدامرزی یوسف نسکنتی ءِ دلبڈی پہ ما مزنیں گنج اتنت ؛ آییءِ لوگ مئے بے بندرانی دوارجاہ ات ۔

تپتانءِ اولی تاکءِ تاکانی جوڑینگ و رد و بند دیگءِ کار واجہ رحیم بخش آزاتءَ کت انت و ما چہ آییءِ اے بے دروریں ھمکاریءَ ھچبر شموشکار نہ بئیں ۔ اے پیما "تپتان"ءِ اولی تاک سال 1988ءِ سپتمبرءَ شنگ بیت۔ تپتانءِاولی تاک باز سپاھدارات۔ سرتاک کراچیءِ مزنیں آرٹسٹےءَ - نام منءَ یاد نہ انت- کشتگ ات کہ تپتانءِ آس شانیءَ شون دارگءَات ۔

تپتانءِ اولی تاکءِ سرگالءَ نبیسگ بیتگ ات :"تپتان رونندی بلوچستانءَ ، کوھےءِ نام انت کہ آییءَ 'تفتان' و 'دپتان' ھم گش انت۔ چہ اے کوہءَ کہ بلوچستانءِ سُھتگیں ڈگارءِ گرمی و پاھار، آس و دوت و اشکریں ڈوک درکپ انت، آییءِ اوشت و باھند پہ ما مستاگے بوت کننت۔امیت انت کہ آییءِ اوشت مئے ھُبّ و واھگ و بلوچ راجءِ مردمانی ھُبّ و واھگءَ پہ وتی لوٹ و مراداں و زبانءِ دیما برگءَ گیش بہ کنت و تپتانءِ باھند، زندگ دلانی جوزگ و جوشءَ پہ وتی پاھارانی درشان کنگ، تاریخ و زندمانءِ تھاری و مجانی بیگواہ کنگ و پٹ و پولی و دود و ربیدگی جھدانی نیمگا گیشتر دلگوش کنگ، پہ نوکیں آپسرےءَ سر بکنت"۔

تپتان ماں رودرآتکءَ تا کوہ سلیمان و ڈیرہ غازیخان، روایرشتءَ تا زاھدان و ڈن چہ بلوچستانءَ ماں یوروپ، امریکہ و ترکمنستانءَ دیم دیگ بیت و بازیں بلوچےءَ دست کپت ۔ چہ ھر نیمگا دلبڈی و ھمکاریانی کلوہ سر بیت انت۔ مئے امیتانی کلات چو تپتانءِ کوہءَ برز بیت و مئے چمّاں وشّیءِ ارس گورت ھنچو کہ تپتانءِ گوکرت شانیں پردوتیں چمّاں۔

"البت اے اپسوزی گپّے کہ تپتانءِ چاپ بیگءِ جار ھچّ جا شنگ نہ بوت(درستاں ھم حال دیگ بوتگ ات) بلے تا جاھے کہ ما وتی روشن ھیال و زبانزانت و قلمکاراں گوں گپ کتگ ،گیشتریں مردماں اے جھدءَ ساڑاتگ۔"

اے اپسوزی گپ چیر دیگ نہ بیت و تپتانءِ اولی تاکءِ سرگالءَ شنگ بیت۔ اے دگہ دیما ھنچو کہ پیسرا من گشتگ ات، سیاسی اختلافانی سببءَ بازیں سنگتاں وتی ھمکاری و کمک گوں انجمنءَ کم کتگ اتنت۔ مالی کمک کہ اول سرا انجمنءَ و پہ تپتانءِ شنگ کنگءَ ، خاص چہ" لندنءِ دود و ربیدگی و پٹ و لوٹی انجمن"ءِ سنگتانی نیمگا رستگ اتنت، انجمنءِ دود و ربیدگی و لبزانکی دیوانانی برجاہ دارگ و تپتانءِ اولی تاکءِ شنگ کنگءَ خرچ بیت انت۔

تپتانءِ دومی تاکءِ نبشتانک کاتبءَ دیگ بیتگ اتنت بلے زرّ نیست ات۔ چیزے زر ما چہ وتی سنگتاں چندہ کت و چیزے زر ھم کریمءَ چہ اے دیم و آ دیم گپت و کمّے ھم چہ تپتانءِ اولی تاکءِ بھاءَ دست کپت۔ نبشتانک چہ کاتبانی گورا آرگ بیت انت و تاکانی جوڑینگءِ کار، ھدامرزی یوسف نسکنتیءِ لوگءَ ، کامریڈ عبدالواحدءَ کت و کمّ و باز ما ھم سوج گپت۔ اے دابا ما ھم گوں شنگ کاری و چاپ جاھانی دنیاءَ پجّاروک بیتیں۔ پیسرا اگاں برے برے مئے سنگتاں و منءَ چشیں کارے کہ کپتگ ات گڑا واجہ منصور بلوچءَ ما را مدام کمک و وتی منّت وار کتگ ات۔

انجمنءِ مالی جاور نگیگ اتنت، پمیشا تپتانءِ دومی تاک چو اولی تاکءِ وڑا براھدار نبیت و تاک ھم کمتر کنگ بیت انت ۔ مئے واھگ ات کہ تپتان ڈولدار و چہ نبشتانکءَ پُرّیں تاکبندے ببیت۔ گوں کمتریں خرچء گیشتر شعر و نبشتانک شنگ ببیت۔ بلے کاتبانی ، کتابت کنگءِ وتی رسم و رھبندات چیّا کہ آھاں ھر دیم(صفحہ)ءِ کتابت کنگءِ حسابءَ مُز گپت ات۔ آھاں ھچبر نہ لوٹت ات کہ چہ وتی حسابءَ ھیرت تر کتابت بکننت و آھاں میار ھم پر نہ ات۔ اے پیما ما ناچار بیتیں کہ نبشتانکانی ھیرت تر کنگءَ بنگیج بکنیں۔ نبشتانکانی ھیرت کنگءِ تجربہ ما را ھست ات۔ چہ اشیءَ پیش ما سیاسی نبشتانک باز ھیرت فوٹوکاپی کنائینت ات و روایرشتی بلوچستانءَ دیم دات اتنت۔ تپتانءِ دومی تاکءَ ھم لھتے نبشتانک و شعر ھیرت تر کنگ بیت انت۔

دومی تاکءِ تھا جار جنگ بیت کہ سیمی تاک ،مولوی عبداللہ نمبر بیت انت و چہ قلمکاراں لوٹگ بیت کہ وتی نبشتانکاں ھمے بابتءَ زوت دیم بہ دینت۔ دیر نہ گوست کہ پہ اے خاصیں نمبرءَ بازیں نبشتانکے آتک و سر بیت و ھمے پیما پیسریگیں ھم لھتے نبشتانک و شعر پشت کپتگ اتنت۔ گیشتریں نبشتانک کاتباں دیگ بیتگ اتنت، ھمے دورانءَ منءَ کارے کپت و من ناچار بیتاں پہ دو ماہ و نیمءَ مسافرتءَ بہ رواں ۔ تپتانءِ سیمی خاصیں تاکءِ کار رد و بند کمیٹیءِ اے دگہ باسکانی و خاص استاد کریمءِ سرا کپت۔

(منتگیں دیمءِ ھپتگءَ)