ھمّل جیّند – سردار بلوچستان یا ایران ؟

اخیرا مقالہ ای از آقای احمد مسجد جامعی تحت عنوان " در بارہ 500 سالگی اشغال خلیج فارس" در وب سایتھا منتشر شدہ بود ۔ آقای مسجد جامعی در این مقالہ اشاراتی بہ تاریخچہ حملات پرتغالیھا بہ سواحل جنوب نمودہ است و ھمچنین با ذکر دریای مکوران بہ مبارزہ و مقاومت ھمّل – سردار بلوچ – بر علیہ پرتغالیھا پرداختہ است ۔

بندہ با آقای مسجد جامعی ھیچگونہ آشنایی – نہ از شغل و نہ وابستگی اش بہ رژیم جمھوری اسلامی و نہ از نویسندہ و مورّخ بودنش – ندارم ۔ بدون در نظر گرفتن وابستگی شغلی و فکری او ، با مطالعہ نوشتہ اش بہ خوبی میتوان در یافت کہ ایشان نیز در دام فکری پان ایرانیسم گرفتار است و در عمق گودال بہ اصطلاح "حوزہ تمدنی ایران" فرورفتہ است ۔ ایشان نیز مانند سایر پان ایرانیستھا از چپ و راست گرفتہ تا بنیاد گرایان اسلامی سعی در جعل و تحریف تاریخ نمودہ است ۔ او نیز مانند دیگر ھم کیشان خود در ھمین مقالہ ، شمّہ ای از تاریخ پانصد سال قبل ملت بلوچ و سرزمین بلوچستان را درعبای شعبدہ بازی پنھان کردہ و از آستین اش با مھارت خاصی " فرھنگ و تاریخ و ادبیات بخشی از حوزہ تمدنی بزرگ ایران " را برون می کند ۔ چنین شعبدہ بازیھا ، بدون شک برای کودکان و افرادی کہ چیزی از شعبدہ بازی سر در نمی آورند، جالب و باعث سر گرمی و سردرگمی می باشند ۔

آقای مسجد جامعی می نویسد :" وقتی ھمّل سردار نامدار وطن پس از نبردھای ساحلی بسیار با متجاوزان بہ خلیج فارس بہ دریا می زند ، دیگر در تاریخ خبری از او نیست ، ۔۔۔" و در ادامہ مقالہ در جایی دیگر آمدہ است :" درست 500 سال پیش بود کہ ھمّل در تاریخ ایران ظھور کرد ۔ ۔ ۔"

با نگاھی بہ منابع تاریخی موجود از آثار خاورشناسان غربی و نویسندگان بلوچ و ھمچنین از اشعار حماسی بلوچی در مورد ھمّل و منطقہ او بخوبی واضح و آشکار است کہ ھمّل سردار وطن یعنی بلوچستان بود ، نہ ایران ۔ ھمّل و قبیلہ او نہ از "حوزہ تمدنی ایران " ساختگی آگاھی داشت و نہ خلیجی را بہ نام خلیج فارس شنیدہ بود ( در ھیچ جا از اشعار بلوچی آنزمان از ایران و خلیج فارس ذکری نیامدہ است ) ۔ برای ھمّل از ھمہ مھمتر ، حفظ فرھنگ و سرزمین بلوچی بود و بر ھمین اساس بہ مقابلہ اجنبی پرداخت ۔ برای او فرقی نمی کرد کہ اجانب غربی بودہ باشند یا شرقی ؛ فرنگی می بودند یا عرب و عجم ۔

آقای مسجد جامعی ! شما از کدام ھمّل سردار نامدار ایرانی نام می برید کہ فرزندان نسل او امروز در ایران شما اجازہ ندارند کہ نام پر افتخار او را بر کودکان خود نھند ۔ از کدام اشعار حماسی و ادبیات شفاھی بلوچستان – کہ شما آنرا جزئی از حوزہ فرھنگی تمدن ایرانی می نامید – یاد می کنید کہ اجازہ تدریس در مدارس بلوچستان ندارد و نشر کتب و رسالات بلوچی ممنوع می باشند ۔

آقای مسجد جامعی در ادامہ مقالہ اش می نویسد : " داستانھای مردم در بارہ ھمّل بیان می کند کہ او تا پایان عمر با دشمن سر آشتی نداشت و حتی در اسارت ھم بہ پیشنھادھا و امتیازھای فراوان اجانب روی خوش نشان نداد و از عزت و شرف و غیرت ایرانیان تا پایان کار و روزگار دفاع کرد ۔ با قدرت یافتن دولت صفوی ، فرزندان مرزنشین ایران زمین با کمک دولت مرکزی بہ خونخواھی یاران فداکار قدیم بر آمدند و حملات خود را بہ نیروھای متجاوز آغاز کردند ۔ ۔ ۔ "

آری ، کاملا درست است کہ سردار بلوچ ھمّل جیّند با اجانب کہ قصد فتح سرزمینش را داشتند ، سر آشتی نداشت ۔ اگر ھمّل در آخرین جنگ خود با پرتغالیھا باز ھم بہ پیروزی می رسید و در زمان حملات صفویھا بہ بلوچستان زندہ می بود ، با ھمان ایمان بر علیہ صفویان بیگانہ بہ پا می خاست و می جنگید ۔

با روی کار آمدن سلسلہ صفوی ( از بنیاد گرایان مذھب شیعہ ) سرزمین بلوچھا یکبار دیگر در معرض یوروشھای مکرر قرار گرفت ۔ حاکمان صفوی قصد اشغال و ترویج مذھب شیعہ در بلوچستان سنی نشین داشتند ۔ در سال 1613 میلادی ، شاہ عباس صفوی ، حاکم کرمان گنج علی خان را مامور فتح بلوچستان نمود ۔ در نتیجہ لشکرکشی گنج علی خان ، حاکم مکوران ملک شمس الدین در بمپور شکست خورد و قسمتی از خاک بلوچستان بہ تصرف صفویان در آمد ۔

اگر در مورد جنگ سردار ھمّل با پرتغالیھا فقط اشعار حماسی بلوچی را می توان

یافت و اسناد تاریخی دیگری موجود نیست، لکن بعید بہ نظر می رسد کہ در مورد قشون کشی صفویان و بہ ویژہ حملہ گنج علی خان بر بلوچستان ھیچ کتاب و یا نوشتہ ای یافت نشود ۔ لابد آقای احمد مسجد جامعی بلوچھای سنی را کہ در مقابل ھجوم صفویان بنیادگرای شیعہ ایستادہ و از سرزمین خود دفاع می کردہ اند ، را دشمن بحساب می آورد و کشتار آنھا را روا و اشغال سرزمینشان را بر حق می داند ۔ ولی ھمین بلوچ وقتیکہ بر علیہ پرتغالیھا می جنگد ، مرزنشین غیور بہ حساب می آید ۔

این است تفسیر بنیادگرایان توسعہ طلب شیعہ از تاریخ کہ ھیچگونہ ابا و شرمی از جعل ، تحریف و وارونہ جلوہ دادن وقایع تاریخی ندارند ۔

الف الف بلوچ